Lublin, ul. Janowska 5c
Tel. 81 527 99 90

Kardiologia
|

 

Choroby Serca

W praktyce weterynaryjnej pacjenci z chorobami serca i układu oddechowego stanowią około 10% przypadków weterynaryjnych, przy czym 1% to zwierzęta z wrodzoną wadą serca.

Jakie zwierzęta mają predyspozycje do chorób serca?

Wiek:

- Choroby wrodzone ujawniają się przeważnie u zwierząt młodych

- U zwierząt w średnim wieku najczęściej spotykamy kardiomiopatię rozstrzeniową

występuje ona przeważnie u psów zpomiędzy 3-7 rokiem życia.

- Choroby, które powszechnie występują u zwierząt starszych to : zmiany zwyrodnieniowe wsierdzia zastawek – endokardioza.

Płeć:

- Choroby zastawek przedsionkowo-komorowych(wrodzona dysplazja, endokardioza) oraz idiomatyczna kardiomiopatia rozstrzeniowa częściej występuje u samców.

-Przetrwały przewód tętniczy, choroba Addisona częściej występują u samic.

Rasa:

Istnieją predyspozycje dotyczące pewnych ras, oraz grup psów,

Poniżej przedstawiamy rasy psów oraz grupy psów szczególnie narażonych na choroby serca:

 

BADANIA DODATKOWE W KARDIOLOGII

Współczesna medycyna weterynaryjna opiera się na specjalistycznych badaniach, które pomagają rozpoznać chorobę, ocenić jej stopień zaawansowania oraz sprawdzić wyniki leczenia. Lekarz wykonuje je biorąc pod uwagę dolegliwości pacjenta zgłaszane przez właściciela, jego stan ogólny, współistniejące choroby oraz możliwości techniczne danego ośrodka.

Należy mieć świadomość faktu, że badanie nie jest stuprocentowe tzn. prawidłowy wynik nie zawsze wyklucza chorobę i odwrotnie nie zawsze musi oznaczać chorobę.

Poniżej przedstawiamy listę oraz krótkie opisy badań najczęściej wykonywanych w kardiologii weterynaryjnej:

- EKG ( elektrokardiogram)

- RTG klatki piersiowej

- ECHO ( echokardiografia, USG serca)

- USG Doppler

- Holter ( 24-godzinny zapis EKG)

- Pomiar ciśnienia tętniczego krwi

- Badanie dna oka

 

EKG

Co to jest?

Jest to podstawowe badanie w diagnostyce chorób serca. Jest proste i tanie. Nie wiąże się ono z jakimikolwiek nieprzyjemnościami dla pacjenta. Nie wykazuje jednak wszystkich nieprawidłowości i pacjent z prawidłowym EKG może cierpieć na poważną chorobę serca.

W niejasnych sytuacjach należy wykonać dodatkowe badania takie jak test wysiłkowy czy echo serca.

EKG powinno być wykonywane u wszystkich zdrowych dorosłych zwierząt przynajmniej raz w roku, a u chorych na serce przy każdej wizycie kontrolnej.

Badanie wykonuje się w wyciszonym pomieszczeniu, w pozycji leżącej lub stojącej. Bardzo ważne jest zapis był dobry technicznie, gdyż zakłócenia uniemożliwiają ocenę EKG przez lekarza. Należy więc używać sprawnych aparatów. Nie warto wykonywać badań w gabinetach wyposażonych w „ muzealne” aparaty. W trakcie badania zwierzę nie powinno się ruszać.

Ocena EKG

- Ocenę EKG może przeprowadzić doświadczony specjalista chorób psów i kotów.

- Komputerowa ocena EKG jest jak na razie bezskuteczna.

- Lekarz oceniający EKG powinien znać pacjenta, gdyż czasami obraz EKG może odpowiadać różnym schorzeniom.

Przygotowanie do badania

- badanie EKG nie wymaga specjalnego przygotowania

- u zwierząt czasami konieczne jest wygolenie sierści aby elektrody dobrze przylegały do skóry.

Co trzeba wiedzieć

- EKG nie jest badaniem doskonałym

- Nie należy wyrzucać starych zapisów EKG. Bardzo ważne jest porównywanie bieżących EKG z poprzednimi. Właściciel chorego zwierzęcia powinien zawsze przynieść na wizytę kontrolną ostatnie badanie EKG, a pozostałe przechowywać w domu lub u lekarza prowadzącego pacjenta.

 

RTG KLATKI PIERSIOWEJ

Co to jest

Jest to nadal jedno z podstawowych badań w diagnostyce chorób serca. Jest ono proste i tanie.

Nie wiąże się ono z jakimikolwiek nieprzyjemnościami dla chorego zwierzęcia. Umożliwia ono ocenę kształtu i wielkości serca, krążenia krwi w płucach, oraz pozostałych narządów umiejscowionych w klatce piersiowej. Należy pamiętać, że to badanie nie wykazuje wszystkich nieprawidłowości i nawet zwierzę o prawidłowym RTG może cierpieć na poważną chorobę serca. Jest to badanie uzupełniające i aby postawić prawidłowa diagnozę należy wykonać serię innych badań. Badanie RTG klatki piersiowej powinno być wykonywane okresowo u wszystkich zdrowych dorosłych zwierząt. Należy jednak pamiętać, że promieniowanie rentgenowskie jest szkodliwe i nie należy tego typu badań wykonywać zbyt często. U zwierząt młodych a zwłaszcza u suk nie powinno się wykonywać RTG bez ważnych wskazań.

Badanie przeprowadza się w specjalnym pomieszczeniu w pozycji leżącej bocznej i brzuszno-grzbietowej. Bardzo ważne jest aby zdjęcie RTG było dobrej jakości technicznej, gdyż niewłaściwe wykonanie RTG uniemożliwi ocenę RTG przez lekarza. Należy więc używać sprawnych aparatów. Nie warto badania RTG wykonywać w gabinetach wyposażonych w „muzealne” aparaty. W trakcie badania zwierzę powinno być unieruchomione.

Ocena RTG

- Ocenę zdjęcia może przeprowadzić doświadczony specjalista chorób psów i kotów, choć oczywiście najlepiej zrobi to lekarz radiolog.

- Lekarz oceniający RTG powinien znać pacjenta i historię jego choroby, gdyż czasami obraz RTG może odpowiadać różnym schorzeniom.

Przygotowanie do badania

- Badanie RTG klatki piersiowej nie wymaga specjalnego przygotowania

- Należy pamiętać o zachowaniu środków ostrożności u suk mogących być w ciąży.

Co trzeba wiedzieć

- RTG klatki piersiowej nie jest badaniem doskonałym. Prawidłowy wynik nie wyklucza

Choroby serca i odwrotnie pozornie zły wynik nie musi oznaczać choroby.

- Nie należy wyrzucać starych zdjęć RTG. Bardzo ważne jest porównanie nowych zdjęć z poprzednimi.

- Zdjęcie RTG jest własnością właściciela zwierzęcia! Można domagać się jego wydania, jednak praktyka wskazuje, że właściciele chorego zwierzęcia często gubią zdjęcia lub przechowują je niewłaściwie, więc lepiej zostawić je w dokumentacji u swojego lekarza weterynarii.

                                                          ECHOKARDIOGRAFIA ( ECHO, USG SERCA)

Co to jest?

Jest to jedno z podstawowych badań w diagnostyce chorób serca. W Polsce jest ono nadal słabo dostępne z powodu niewystarczającej ilości drogich aparatów i wykształconych specjalistów. Badanie to nie wiąże się z jakimikolwiek nieprzyjemnościami dla zwierzęcia. Umożliwia ono dokładną ocenę budowy i pracy serca. Nie wykrywa jednak wszystkich nieprawidłowości i nawet zwierzę o prawidłowym wyniku echa serca może cierpieć na poważną chorobę serca. Echo serca powinno być wykonywane u zwierząt z rozpoznaną chorobą serca lub z podejrzeniem choroby. Jest to badanie nieszkodliwe, podobnie jak wszystkie badania ultrasonograficzne, więc nie ma przeciwwskazań do jego wykonywania.

Badanie wykonuje się w specjalnym pomieszczeniu. Pacjent może znajdować się w pozycji leżącej bądź stojącej. Bardzo ważne jest, aby obrazy echo były dobrej jakości technicznej, gdyż nieostre obrazy utrudniają ocenę echo przez lekarza. Należy używać sprawnych aparatów. Nie warto wykonywać echo w gabinetach wyposażonych w „muzealne” aparaty.

Ocena Echo

- ocenę echo powinien przeprowadzić wyszkolony lekarz najlepiej kardiolog.

- Lekarz oceniający Echo powinien znać pacjenta i historię jego choroby, gdyż czasami obraz Ech może odpowiadać różnym schorzeniom.

Przygotowanie do badania

- zwykle badanie echo nie wymaga specjalnego przygotowania.

Co trzeba wiedzieć

- Echo serca nie jest badaniem doskonałym

- Nie należy wyrzucać starych wyników echo. Bardzo ważne jest porównanie bieżących wyników z poprzednimi, ułatwia to rozpoznanie.

Przygotowanie do badania

- zwykle badanie Echo nie wymaga specjalnego przygotowania

Co trzeba wiedzieć

- Echo serca nie jest badaniem doskonałym

- Nie należy wyrzucać starych wyników echo. Bardzo ważne jest porównywanie bieżących wyników z poprzednimi, ułatwia to rozpoznanie.

USG DOPPLER

Co to jest?

Jest to jedno z ważniejszych badań w diagnostyce chorób układu krążenia . w polskiej weterynarii jest ono bardzo rzadko dostępne z powodu niewystarczającej ilości drogich aparatów, oraz wykształconych specjalistów. Badanie jest proste i daje bardzo cenne informacje. Nie wiąże się z jakimikolwiek nieprzyjemnościami dla chorego zwierzęcia. Umożliwia ono ocenę przepływu krwi przez zastawki serca, żyły i tętnice. W połączeniu ze standardowym badaniem USG, Echo daje dobrą ocenę zawansowania zmian utrudniających przepływ krwi(zwężenia) lub cofania się pod prąd(niedomykalność zastawek serca), oraz przecieków krwi przez nieprawidłowe połączenia pomiędzy jamami serca lub pomiędzy naczyniami krwionośnymi9np. tzw. przeloty tętniczo-żylne). Nie wykrywa jednak wszystkich nieprawidłowości i nie zawsze prawidłowy wynik wyklucza istnienie defektu. Jest to badanie nieszkodliwe, podobnie jak wszystkie badania ultrasonograficzne, więc nie ma przeciwwskazań do jego stosowania.

Ocena USG Doppler

- Ocenę USG Doppler powinien przeprowadzić wyszkolony lekarz najlepiej radiolog, lub chirurg naczyniowy.

Przygotowanie do badania

- zwykle badanie USG Doppler nie wymaga specjalnego przygotowania.

Co trzeba wiedzieć

- USG Doppler nie jest badaniem doskonałym. Prawidłowy wynik nie zawsze wyklucza chorobę

- Nie należy wyrzucać starych wyników badań. Bardzo ważne jest porównanie starych wyników z nowymi.

24 – godzinny zapis EKG metodą Holtera

Co to jest?

To podstawowe badanie w diagnostyce zaburzeń rytmu serca jest proste i tanie. Wiąże się ono z niewielką uciążliwością dla chorego zwierzęcia polegającą na noszeniu przez 24 godziny na pasku miniaturowego aparatu podłączonego z przewodami do samoprzylepnych elektrod rozmieszczonych na klatce piersiowej. Holter umożliwia ocenę rytmu serca oraz licznych zaburzeń, które pojawiają się rzadko i trwają na tyle krótko, że nie udaje się ich ocenić przy pomocy standardowego EKG. W podejrzanych przypadkach należy wykonać dodatkowe badania, takie jak echo. Badanie jest oceniane przez komputer, a następnie powinno być jeszcze raz sprawdzone przez` specjalistę, aby uniknąć pomyłek.

Ocena 24-godzinnego EKG metodą Holtera

- Ocenę EKG może przeprowadzić doświadczony lekarz specjalista chorób psów i kotów, ale najlepiej zrobi to kardiolog.

Przygotowanie do badania

- Badanie EKG metodą Holtera nie wymaga specjalnego przygotowania.

BADANIE DNA OKA

Badanie dna oka jest bardzo prostym badaniem, które może wykonać każdy lekarz weterynarii. Badaniem tym można wykryć zmiany na dnie oka wskazujące na choroby układu krążenia, a także zmiany miażdżycowe czy zatory charakterystyczne dla bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

 

             NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE CHOROBY SERCA U PSÓW I KOTÓW

  1. Choroby Mięśnia Sercowego

  2. Choroby Wsierdzia i Zastawek

  3. Choroby Osierdzia i Nowotwory Serca

  4. Wrodzone Wady Serca

Kardiomiopatia Rozstrzeniowa

Co to jest?

Jest to choroba mięśnia sercowego. W strukturze mięśnia sercowego zachodzą nieodwracalne zmiany w kształcie, wielkości, kurczliwości i elastyczności włókien mięśniowych. Niektóre takie włókna obumierają a w ich miejsce powstaje tkanka włóknista, nie posiadająca zdolności skurczu. W wyniku takich zmian serce traci zdolność prawidłowego skurczu i nie może pompować krwi w ilości potrzebnej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Występowanie

Jest rozpoznawana najczęściej u psów średnich i dużych. Częściej występuje u samców i psów w średnim wieku. Schorzenie rzadziej dotyczy psów małych ważących poniżej 15 kg. Niektóre rasy psów mają predyspozycję do zapadania na kardiomiopatię rozstrzeniowi. Są to dobermany, cocer spaniele, springer spaniele, setery irlandzkie, dogi, wilczarze irlandzkie, bernardyny, owczarki niemieckie.

U kotów najczęściej stwierdza się kardiomiopatię rozstrzeniową u ras syjamskich, birmańskich, abisyńskich. Obecnie występuje ona rzadko lub nie jest prawidłowo rozpoznawana przez lekarzy. Jednakowo często występuje u obu płci, przeważnie w średnim wieku.

Przyczyny występowania

Przyczyna kardiomiopatii nie jest znana zarówno u psów i kotów.

Prawdopodobnie przyczyną mogą być :

-wcześniej występujące schorzenia wirusowe

- zatrucia związkami chemicznymi

- niedobór aminokwasów

- podłoże dziedziczne

- u kotów prawdopodobnie jest to niedobór tauryny

Objawy kliniczne

Kardiomiopatia rozstrzeniowa może rozwijać się bezobjawowo nawet przez kilka lat. Objawy kliniczne występują w końcowym stadium niewydolności serca. Jeżeli zwierzę jest poddawane corocznemu badaniu kardiologicznemu, chorobę można wykryć i rozpoznać w początkowym stadium. Wtedy leczenie jest o wiele prostsze a szanse na przeżycie kilku lat diametralnie wzrastają. W Polsce gdzie świadomość właścicieli zwierząt jest wciąż mała pacjenci zazwyczaj zjawiają się u lekarza weterynarii dopiero w końcowym stadium choroby, gdy uwidoczniają się objawy niewydolności krążenia.

Najczęstsze objawy kliniczne zaobserwowane i wymieniane przez właściciela to :

- nietolerancja wysiłkowa( pies męczy się podczas zabawy, wchodzenia po schodach itp.)

- kaszel( pies dostaje ataku kaszlu gdy np wita właściciela wracającego z pracy)

- utrata masy ciała

- powiększenie objętości brzucha

Jakie wykonujemy badania

EKG, RTG, USG ECHO

Leczenie

Kardiomiopatia jest chorobą nieuleczalną. Poprzez podawanie leków możemy jedynie zahamować, bądź opóźnić jej rozwój.

Leczenie polega na zmniejszeniu i kontrolowaniu zastoju krążenia, obciążenia wstępnego serca, oraz zaburzeń rytmu serca.

Jakie stosujemy leki

- Leki moczopędne ( furosemid)

- leki rozszerzające naczynia ( enarenal)

- leki kontrolujące zaburzenia rytmu serca ( digoksyna)

Jako leczenie dodatkowe możemy stosować :

- L-karnitynę

- Taurynę ( przede wszystkim jest stosowana u kotów, ale można ją podawać również psom)

- niektóre źródła zalecają podawanie oleju rybnego.

Rokowanie

Rokowanie zależne jest od momentu wykrycia choroby. Przy widocznych objawach klinicznych przeżywalność zwierząt wynosi od kilku tygodni do 1-2 lat. Jest to między innymi zależne od rasy psa. Najgorsze rokowania dotyczą dobermanów, które od momentu zdiagnozowania choroby przeżywają od kilku dni do kilu tygodni. Niektóre rasy np. dogi, cocer spaniele, owczarki niemieckie reagują dobrze na leczenie i mogą przeżyć nawet do 2 lat.

Należy pamiętać, że u psów chorych na kardiomiopatię dochodzić może do nagłych zejść śmiertelnych na skutek nagłych gwałtownych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to około 10% wszystkich przypadków.

W medycynie ludzkiej jedynym ratunkiem dla chorego jest przeszczep serca. Niestety z uwagi na wysokie koszty z tym związane nie stosuje się tego w weterynarii.

 


* * *